İzafiyet Teorisi Nedir ?
14 Haz, 2019 9:20 tarihinde eklendi

İzafiyet Teorisi Nedir ?

İzafiyet Teorisi Nedir ?

izafiyet Teorisi Nedir ?

Hayatımızın en önemli gerçeği ve hatta asla değiştirilemeyen, kimi zaman yönetmek de dahi zorlandığımız, keşke biraz daha olsa dediğimiz zaman nedir? Zaman herkese göre farklı bir işleyiş mi göstermektedir?  Ya da evrensel açıdan baktığımızda zaman şu an sahip olduğumuz zaman algısından çok mu farklıdır? Zaman dünyanın kendi etrafında ve güneşin etrafında dönmesiyle meydana gelen ve asla yavaşlayıp hızlanmayan herkes için aynı olan bir olgudur. Ancak ikizler paradoksu gibi olaylara baktığımızda beynimiz bizimle küçük bir oyun oynamaktadır. İzafiyet teorisinin bir diğer adı da sıkça duyduğumuz görelilik kuramıdır. Gelin bakalım görelilik kuramı yani izafiyet teorisi neymiş.

Görelilik Nedir ?

Biraz önce bahsettiğimiz beynimizin bizimle zaman algısı konusunda oyun oynaması olayının nasıl gerçekleştiğini merak ediyor isek ünlü fizikçi Einstein’ın görelilik kuramını oldukça sade dille ortaya çıkaran ve kolayca anlatmayı sağlayan sözüne bir bakalım. Bir adam çok hoş bir kızla oturup neredeyse bir saat geçirdiğinde bu süre adama adeta bir dakika imiş gibi gelir. Bir de bu adamın sadece ama sadece bir dakikalığına ateşin üzerine oturtur iseniz bu süre ona adeta koca bir saat gibi gelecektir. İşte görelilik tam da budur. Buradan kolaylıkla bulunduğumuzun yerin mekan ve durumuna göre zamanda değişiklik gösterir.  Ancak yanlış anlaşılmaması gereken nokta ise şudur; burada zamanın akıp gitmesindeki hızda her hangi bir değişiklik yoktur durum sadece kişinin hissettiği duygular ile alakalıdır. Bu noktada ise biz dünyada yaşayan insanlar için yaşamış olduğumuz durumlar nasıl bizi bir boyutta etkiliyorsa evrensel olarak bu zaman algısı çok daha büyük farklılıklar gösterdiğini anlayabiliriz.

izafiyet Teorisi Kaça Ayrılır ?

İzafiyet teorisini çok daha kolay bir şekilde anlayabilmemiz için bu teoriyi bilimsel olarak ikiye ayırırız. Özel izafiyet teorisi ve genel izafiyet teorisi. Gelin birlikte Özel ve genel izafiyet teorisi ne imiş öğrenelim.

izafiyet teorisi nedir ?
izafiyet teorisi nedir ?

Özel izafiyet Teorisi

1905 yılında Albert Einstein şu anda bilimsel olarak özel izafiyet teorisi olarak adlandırılan teoriyi ortaya attı. Bu teori birbirine adeta zıt düşen iki kabule dayanmaktadır.

  1. İzafiyet prensibi olarak da bilinen düzgün her hareketin izafi yani bağlı bulunduğu şey ile değişen halde olması.
  2. Düzgün bir harekette ışığın hızının her türlü doğrultuda aynı kalması

Bu her iki kabul Michelson-Morley isimli bilim adamı tarafından yapılan ve diğer bir çok deneylerle de gözlenmiş kabullerdir. Buna göre ışığın kaynağına yaklaşan ya da ondan uzaklaşan bir şey için ışık hızı her ne kadar kaynağa doğru ilerleyen daha büyük bir ışık hızı beklerse dahi hız aynıdır. Yani ışığa yetişmek için ilerleyen bir kimseden ışık kendisinin sahip olduğu hız ile kaçacaktır. Sonuç olarak ise hiçbir cisim ışıktan daha hızlı ilerleyemez ya da hareket edemez bu imkansız dır.

Bu iki kabulü ele alarak hareket eden Albert Einstein ilk olarak bu iki olayın aynı zamanda meydana gelebilmesi olasılığını bir kavram olarak ele almıştır. Bunu açıklayabilmek içinse uzayın en derinliklerinde bir uzay gemisinde tam ortada durarak her iki uca aynı zamanda ulaşabilecek bir ışık gönderdiğini düşünür. Uzay gemisi ile aynı rotada ilerleyen, hareket eden bir başka uzay gemisinde seyahat eden kimse, bu olayın aslında böyle olmadığını iddia edecektir.

Çünkü o uzay gemisinde seyahat eden kimseye göre içinde bulunduğu uzay aracının ön kısmına ışık çok daha çabuk ulaşacaktır. Bunun sonucunda ise farklı yerlerde aynı zaman içerisinde olma, mutlak yani kesin değil aksine gözlemciye bağlı yani izafi bir durumdur.  İzafiyet teorisinin oldukça tuhaf görülen sonuçları vardır. Örneğin hareket eden cismin sathının yavaşlamasıdır. Hareket eden cisim hareket etmeyen cisme göre çok daha ağır gelir. Bu olayda ise bildiğimiz meşhur E=mc2 formülü elde edilebilir. Bu da enerjinin kütle ile ışığın hızının karesinin çarpımına eşit olduğunu açıklar. Düşük hızlarda iken yani 20.000 km/saat gibi bir hız izafiyetin etkileri oldukça küçüktür.

Genel izafiyet Teorisi

Genel izafiyet teorisi
Genel izafiyet teorisi

Düzgün bir şekilde hareket eden bir kimse hareket halinde olduğunu kendi aracında yapabileceği hiçbir deney ile belirleyemez. Ancak yaptığı harekette en ufak bir ivme mevcut ise bu hareket eden kimse tarafından hissedilir. Bu olay Einstein’ın ilgisini 1907 yılından itibaren çekmişti. Neden sadece düzgün hareket halinde olan izafi ve ivme olayı mutlaktı bu soruların cevabını merak ediyordu. Ayrıca bunlar Newton’un kanunları ile yeni uzay ve zaman kavramıyla da uyuşmuyordu.

Bir çok fizikçi alışılagelmiş olan bir yolu deneyerek bu olayda bir uyuşum sağlamaya çalıştırlar. Einstein ise kütle çekiminin ivme ile birleştirilmesinin bu kuram üzerinde gelişim sağlanabilmesi için gerekli olduğu düşüncesindeydi. Einstein Galileo’nun Pisa kulesi üzerinde yaptığı deneyde hafif ve ağır cisimlerin tamamen aynı ivme ile düştüğünü göstermesini önemle kavramış ve bu deneyin sonucunu genel izafiyet teorisinin yapı taşı olarak ele almıştır.

Uzayın en derinliklerinde iken hareket eden bir sürücü tamamen ağırlıksız olduğunu hisseder. Ancak ve ancak araçta bir ivmelenme başlarsa içindeki ağırlık hissiyatını fark eder. Etraftaki bütün yüzey cisim türleri bu halde hareket yönüne tamamen ters yöne düşerler. Bu da Einstein’ın daha önceden fark ettiği uzay aracının üniform kütle çekiminde bulunması ve bu durumda bu olayın ortaya çıkabileceği düşüncesinin kanıtıdır.  Buna göre düzgün bir ivmeye sahiplik ile düzgün kütle çekimi hiçbir araç ile ayırt edilemez. Araç içerisinde bulunan bir kimse uzay aracına gelen ışığın aracın tam olarak arka tarafına doğru eğildiğini görür. Ayrıca ek olarak zaman ivme ve kütle çekim de değişir. Einstein izafiyet teorisini düzgün hareket olmaktan çıkarıp tümsel harekete kadar genişletmiştir.

Bir Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlendi *