Deizm Nedir ? Deist Diye Kime Denir ?
26 Kas, 2019 7:36 tarihinde eklendi

Deizm Nedir ? Deist Diye Kime Denir ?

Deizm Nedir ? Deist Diye Kime Denir ?
Deizm Nedir? Deist Diye Kime Denir ?
Deizm Nedir? Deist Diye Kime Denir ?

Deizm Nedir? Deist Diye Kime Denir ?

Deizm nedir ? Deist diye kime denir ? Son zamanlarda dini inançlar konusunda öne çıkan kavramlar arasında deizm de yer alıyor. Şimdiye kadar fazla duyulmamış olan bu kavram ilginç bir dini inanca karşılık geliyor. Bu yazıda deist nedir? Deist diye kime denir soruları hakkında önemli bilgiler yer alıyor.

Deizm Nedir ?

Deizm bir Tanrı olduğunu kabul edip herhangi bir dine bağlı olunmayan bir inanç. Yani deist birisi bu evrenin bir tanrı tarafından yaratıldığını kabul eder. Bir yaratıcının var oluğuna inanır. Ama herhangi bir tek tanrılı dine inanmaz. Tanrının vahiy yoluyla bir kitap ve bir peygamber gönderdiğini düşünmez. Daha doğrusu Tanrı’nın herhangi bir şekilde insanlarla bir iletişime geçtiğini kabul etmez. Deist birisine göre Tanrı evrendeki işlere karışmaz. Tanrının şimdiki zamanla bir ilişkisi yoktur.

Deizm Nedir ? Deizm Ne Zaman Ortaya Çıkmıştır ?

Deizm ilk olarak 17. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Günümüzde de halen etkili olan bir düşüncedir. Deizme göre dini bilgi ve yaratanla ilgili her konuya aklımızla ulaşabiliriz. Türkçeye yaratıcılık olarak da çevrilen bu inanç, yaratanı kabul etse de onun kitap gönderdiğini reddeder. Tanrı ya da yaradan deizme göre bu evreni yarattıktan sonra bir daha hiç karışmamıştır.

Deizm Nedir ? Deizmin Reddettiği Şeyler

Deizmin reddettiği şeyleri sıralayacak olursak, tek tanrılı dinlerdeki pek çok şeyi yazmamız gerekir.

Tek bir tanrıya inansa da deizmin tek tanrılı dinlerde reddettiği şeyler şöyle sıralanabilir:

  • Deizm kutsal kitapları ve peygamberleri reddeder.
  • İnsanların öldükten sonra cezalandırıldığı düşüncesini ve cennet ve cehennemi reddeder.
  • Melek ve şeytan gibi kavramları ve inanışları reddeder.
  • Kutsal ve doğru bilgiye peygamberler aracılığıyla ulaşabileceğimiz düşüncesini reddeder.
  • Tanrı’nın evrene müdahale ettiği gibi bir düşünceyi reddeder.

Deizm Nedir ? Deizme Göre Asıl Bilgiye Nasıl Ulaşılır ?

Deizme göre önemli olan şeyler bilim, akıl ve doğadır. İnsan aklı evrenin bütün bilgisine ve gerçekliğe ulaşabilecek bir kapasitededir. Yaradan evreni belirli kurallara göre yaratmıştır. Hiç değişmeyecek olan kesin kurallara dayanan evrenin kendini devam ettirmek için bir yaratıcıya ihtiyacı yoktur. Yaratıcı da yaratıktan sonra evrene karışmak istemez ve karışmaz. Evrene müdahale tanrının istediği bir şey değildir.

Deizm Nedir ? Deizmin İlk Kez Ortaya Çıkışı
Deizm Nedir ? Deizmin İlk Kez Ortaya Çıkışı

Deizm Nedir ? Deizmin İlk Kez Ortaya Çıkışı

Deizm 17. yüzyılda aslında Katolik bir aileye mensup olan, İrlandalı bir düşünür olan John Toland tarafından ortaya atılmıştır. John Toland daha çok akla dayanan ve maddeci bir din kurmak istemiş. Onun bu fikri Voltaire ve Rousseau gibi düşünürler tarafından da desteklenmiş.

İngiliz düşünürlerden Edward Herbert de deizmi savunanlar arasındadır. Ona göre de bir tanrı vardır ve bu dünyayı yaratmıştır ama tek tanrılı dinlerdeki diğer iddialar saçmadır. Aslında bu düşünürlere ve Rousseau’ya göre saçma olan din adamlarının yarattığı baskıdır.

Bilindiği gibi kilise her zaman Batı dünyasında etkili ve otoriter bir güç olmuştur. Hem toplum hem de farklı kurumlar üzerinde baskı yaratmıştır. Yani temel olarak deizmin çıkışı Hristiyanlığın en baskıcı ve katı mezhebi olan Katolikliğe dayanır.

Deizm ve Hıristiyanlığın Çeliştiği Noktalar

Deizme göre Hıristiyanlığın baba, oğul ve kutsal Ruh üçlemesi yanlıştır. Tanrı’nın kişiselleştirilmesi ve bir insanın suretinde dünyaya dönmesi saçmadır. Tanrı’nın insanlara benzeyen hiç bir özelliği olamaz. Yaradan ve yarattıkları farklı özelliktedir. Tanrı insanlara kızmaz ve cezalandırmaz. Bu dünyaya dair kötü ve yargılayıcı bir özellik taşımaz. Rahipler ve din adamları gereksiz ve de insanlar üzerinde baskı kuran kişilerdir. İnsanlar ve tanrı arasında bu tarz bir aracıya ihtiyaç yoktur. Tanrı ve de yarattıkları arasına hiç bir aracı, hiç bir insan ve hiç bir düşünce giremez.

Deizm Hiç Bir Kehanete ve Mucizeye İnanmaz

Deizme göre insanlara vahiy gelmesi ve bazı insanların kehanette bulunması saçmadır. Herhangi bir insan kehanette bulunamaz, mucizeler gerçekleştiremez. Dünyada ve insanlar arasında doğaüstü bir şey gerçekleşemez. Bütün olaylar ve davranışlar bilimsel olarak açıklanabilir. Doğanın var olması için kendisinden üstün bir yaratıcıya ihtiyacı yoktur. Doğadaki her şey hiç kimsenin müdahale edemediği yasalara bağlıdır ve bilimsel olarak açıklanabilir.

Deizmin Çeşitleri
Deizmin Çeşitleri

Deizmin Çeşitleri

İlk ortaya çıktıktan sonra deizm, değişikliğe uğramıştır. Farklı bölümlere ayrılmıştır. Bu bölümlerden bazıları yok olmuş olsa da bazıları günümüzde de hala etkilidir. Günümüzde etkili olan deizm türleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Pandeizm

Deizmin türlerinden birisi olan pandeizme göre evren ve tanrı bir ve aynı şeydir. Evrendeki her şey tanrının bir parçasıdır. Tanrı her şeydir ve evrendeki her şey tanrıyı meydana getirir. Tanrı bu dünyadaki nesnelerde ve her şeyde vardır. Bu dünyanın üzerinde bir varlığa sahip değildir. Tanrı tamamen doğaya aittir ve doğaüstü bir varlık değildir.

Panendeizm

Panendeizm ve pandeizm birbirine benzer. Panendeizm de evren ve tanrının bir olduğunu savunur. Tanrı bu dünyayı ilk harekete geçiren ve ilk yaratandır. Tanrı hala evrenin merkezinde ve bilincindedir. Bütün varlıklar ondan çıkmıştır ve ona geri dönmeyi ister. Evrendeki tek bir kanun vardır o da evrimdir. Bütün canlılar bir evrimden geçerek tekrar tanrıya geri dönmek ister.

Spiritüel Deizm

Tanrı ve evrenin bir olduğu düşüncesi beraberinde spiritüel ve felsefi bir görüşü de getirir. Bu görüşle birlikte evrenle bir olma düşüncesi, meditasyon, sezgi ve tefekkür kelimeleri de gelir. Tanrıdan bir farkları olmadığı düşünen deistler meditasyon yöntemiyle doğayla birleşmeye çalışır. Sezgi ve tefekkür aracılığıyla evrenin bütün sırlarını çözme ve onunla birleşme düşüncesini taşırlar. Dolayısıyla deizm tasavvuf düşüncesine benzer özellikler de taşır. Saf düşünme ve sezgi evreni anlama ve onunla bir olmanın aracıdır. Deistler saf bir dini inancın bu yolla mümkün olduğunu kabul eder.

Evrene Müdahale Etmeme

Tanrının evrene müdahale etmemesi, evrende olan her şeyin kendi kuralları ve düzeni çerçevesinde meydana geldiğini kabul etmektir. Bazı deistler tarafından kabul edilen evrim düşüncesi de buna eşik edebilir. Buna göre kader ve yazgı gibi düşünceler ve günahların cezalandırılması gibi fikirler de deistlere göre yanlıştır. Evrendeki her şey kendi yasasına ve evrime göre belirlenir. Evrimi savunan pandedeistler evrendeki değişimi her şeyin çıktığı tanrıya dönmesi amacıyla açıklar. Onlara göre her şey yaratıcısına dönmek ister.

Deizm Tanrı’ya Akılla Ulaşılabileceğini Söyler

Deizme göre Tanrı’ya iman ve inanç yoluyla değil akılla ulaşılır. Etrafımızdaki düzen ve değişmeyen doğal yasalar Tanrı’nın varlığına ulaşmamız için yeterlidir. Bu düzenin kendisinde Tanrı’yı görebilir ve kavrayabiliriz. Ona ulaşmak için farklı bir inanca ve formalitelere gerek yoktur. Tanrı insanlara kendisini anlamak için akıl vermiştir.

Akıl da insanların her şeyi anlayabilmeleri ve kavramaları için yeterlidir. Bu yüzden deizmin herhangi bir öncüsü ya da lideri de olmaz. Belirli bir merkeze de ihtiyacı yoktur. Deizme göre bu evreni ve tanrıyı anlamak için ihtiyacımız olan tek şey akıl ve saf düşüncedir. Aklımıza ve düşüncemize güvenip sadece buna dayanarak anlayamayacağımız hiç bir şey yoktur.

Sadece Evren ve Tanrı

Deizme göre bu dünyada gerçek olan tek şey evren ve tanrıdır. Bu ikisinden başka anlaşılması gereken bir şey yoktur. Olan biten her şey bir evren ve onun yaratıcısı olan tanrıdır. Bu iki gerçeğin anlaşılması için de gerekli olan tek şey akıldır. Bazı deistlere göre ise evren ve tanrı da zaten bir ve aynı şeydir.

İnançlar ile ilgili olarak merak ettikleriniz için İletişim bölümünden bizlere yazabilirsiniz.

Bir Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlendi *